موجودات آن عالم ، غيبت و تمام شدن و نقصان نيست . به اين حقيقت در آيهء شريفهء اشاره مىكند : « وَ إِنَّ الدّارَ الآخِرَةَ لَهِىَ الحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ » ؛ « 1 » بىترديد سراى ديگر يك پارچه زندگى و حيات است اگر به اين موضوع توجه و علم داشته باشند . نه مانند اين جهان مادى كه نمود و ظهور ناقصى از هستى و لازمهء آن غيبت و تمام شدن است . در كتاب روضة الواعظين از حضرت صادق عليه السلام از جد بزرگوارش امام سجاد عليه السلام نقل فرموده است : إنَّ في العَرْشِ تِمثالَ جميعِ ما خَلَقَ اللّهُ فِي البَرِّ وَ البَحْرِ ، وَ هذا تَأويلُ قَولِه تَعالى : « وَ إنْ مِن شَىءٍ إلّاعندَنا خَزَائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إلّابِقَدَرٍ مَعلُومٍ » ؛ در عرش ، مثال آنچه در خشكى و دريا خلق شده موجود است و اين تأويل گفته الهى است : هيچ چيزى نيست مگر اين كه خزينه‌هاى آن در نزد ماست و ما آن را فرو نمىآوريم مگر به اندازهء معين . توضيح : در آيهء شريفه مقام « عند الله » بودن براى اشياء و موجودات در مقابل تنزيل به قدر معلوم واقع شده و به قول فقها : التفصيل قاطع للشركة ؛ جدا كردن دو مفهوم از همديگر نشانهء تباين آن دو است . بنابراين هيچ‌گونه شركتى ميان دو عالَم ( مقام عند الله و مقام تنزيل ) به قدر معلوم نيست . ظاهر آيه آن است كه مقام تنزيل محدود به اندازهء معين است . ولى مقام « عندنا » قبل از ظهور در عالم حس و محدوديت اصلى موسوم به خزائن دارد ؛ زيرا در آيهء شريفه « شيء » نكره و در لغت فارسى مرادف « چيز » است و مفهومى بس وسيع دارد . اين كلمه در سياق نفى و با كلمهء « مِنْ » تأكيد شده و برحسب قواعد اصولى نكره در سياق نفى ، افادهء عموم نموده و شامل همهء اشيا خواهد شد . خلاصه اين كه عموم را به دو طريق رسانده است : 1 . با آوردن كلمهء « شيء » و تأكيد آن با « من » ؛ 2 . با تأديه به نفى نكره . در چنين صورت بدون استثنا همه اشيا را فرا خواهد گرفت . مثلًا شخص زيد و يا ميوه و يا عسل و يا چيز ديگر همه « شيء » است و نوع انسان با وجود

--> ( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 64 .